Şarkının temposu (BPM) nasıl bulunur? Metronomla çalışma
6 dk okuma
Tempo, bir şarkının hızıdır ve BPM ile, yani dakikadaki vuruş sayısıyla ölçülür. 120 BPM'lik bir şarkıda saniyede iki vuruş vardır. Provada aynı şarkının her seferinde başka bir hızda başlaması, sahnede heyecanla hızlanması ya da çalışırken zor bir yerin hep aksaması çoğu zaman aynı soruna çıkar: tempo bilinmiyor ya da tutulmuyor. Bu yazı bir şarkının BPM'ini bulmayı, metronomla çalışmayı ve sahnede tempoyu korumayı anlatıyor.
Bilmediğiniz bir terim mi var? Müzik terimleri sözlüğü
BPM nedir, şarkılar kaç BPM'dir?
BPM (beats per minute) dakikadaki vuruş sayısıdır. Vuruş, şarkıya ayağınızla eşlik ettiğinizde yere vurduğunuz andır; çoğu şarkıda bu dörtlük nota olur. Aşağıdaki aralıklar yaklaşıktır ve yalnızca bir fikir verir; kesin değer şarkının kendisinden ölçülür.
| Tür ya da his | Yaklaşık BPM |
|---|---|
| Yavaş balad | 60–80 |
| Orta tempo, akustik pop | 80–110 |
| Pop ve rock | 110–130 |
| Dans müziği | 120–130 |
| Hızlı rock, punk | 150 ve üstü |
Bir şarkının BPM'ini bulmak
- Vurarak (tap tempo). Şarkıyı dinlerken her vuruşta ekrana ya da bir tuşa dokunun. Sekiz on vuruştan sonra uygulama aralıkların ortalamasından BPM'i hesaplar. En hızlı ve en yaygın yol budur.
- Sayarak. Saati açın, 15 saniye boyunca vuruşları sayın ve sonucu 4 ile çarpın. 15 saniyede 24 vuruş saydıysanız tempo 96 BPM'dir. 30 saniye sayıp 2 ile çarpmak daha az hata verir.
- Kaynaktan. Kendi şarkınızsa tempoyu bir kez ölçüp şarkının yanına yazın; bir daha ölçmeniz gerekmez.
Yarım ve çift tempo tuzağı: aynı şarkıyı biri 70, öbürü 140 BPM bulabilir; ikisi de doğru olabilir. Fark, vuruşu davulun hangi notasında saydığınızdır. Grupta bir tanesinde anlaşın: çoğu zaman trampetin 2. ve 4. vuruşa düştüğü sayım esas alınır.
Metronomla çalışmak: adım adım hızlanma
- Zor yeri hedef tempodan yüzde 10–20 yavaş başlatın. 120 BPM'lik bir pasajı 96–100 BPM'de temiz çalabildiğiniz yerden başlayın.
- Pasajı üç kez hatasız çaldığınızda tempoyu 4–5 BPM artırın. Hata yaptığınızda bir adım geri dönün.
- Ölçünün ilk vuruşunun vurgulu sesini dinleyin; ölçünün başını kaçırmamak, tek tek notalardan daha önemlidir.
- Hedef tempoya ulaşınca bir adım daha hızlı çalışın. Sahnede hep biraz hızlanılır; bir tık fazlasına alışan el, gerçek tempoda rahatlar.
Metronomu yalnızca 2. ve 4. vuruşta duymak da iyi bir alıştırmadır: metronomu şarkının yarı temposuna kurun ve her tıkı 2 ve 4 sayın. Bu, davulcunun trampetine benzer ve iç tempo duygusunu güçlendirir.
Sahnede tempoyu korumak
- Setliste her şarkının BPM'ini yazın. Şarkıyı başlatan kişi, saymadan önce tempoyu bir kez kulağına alır.
- Sayarak girin: “bir, iki, üç, dört” tam tempoda sayılır. Yavaş sayıp hızlı girmek en sık yapılan hatadır.
- Heyecan tempoyu yükseltir. İlk dört ölçüden sonra kısa bir kontrol, şarkının geri kalanını kurtarır.
- Tempoyu davulcu ya da şarkıyı başlatan çalgı taşır; geri kalanı onu dinler, kendi kafasına göre hızlanmaz.
Setlistte tempoların sırası da önemlidir: arka arkaya üç yavaş şarkı salonu soğutur. Akışın nasıl kurulduğu setlist yazısında anlatılıyor.
Songlivo'nun metronomu
Songlivo'nun metronomu ücretsiz sürümdedir, reklam göstermez ve internet gerektirmez. İki yerden açılır: Ayarlar → Araçlar → Metronom'dan ya da şarkı ekranındaki kontrol panelinden. Şarkıdan açtığınızda metronom o şarkının temposuyla başlar.
- Tempo 30 ile 300 BPM arasında ayarlanır. Ölçü başına 2, 3 ya da 4 vuruş seçilir; ölçünün ilk vuruşu ayrı, vurgulu bir sesle çalar.
- “Tempo Vur” düğmesine şarkıyla birlikte dokunun: metronom son iki saniyedeki vuruşların aralığından BPM'i hesaplar.
- Şarkıdan açtığınızda “Tempo (BPM) → Kaydet” ile bulduğunuz tempoyu şarkıya kaydedersiniz; metronom bir dahaki sefere o tempoyla açılır.
- Vuruş sesi uygulamanın içinde üretilir; Android'de sistemin dokunma sesleri kapalı olsa bile metronom duyulur.
Songlivo şarkıları ve setlistleri cihazda tutar, her şarkının temposunu hatırlar ve grubu Wi-Fi ya da Bluetooth ile aynı şarkıda buluşturur; akort aleti de aynı uygulamadadır. Kurulumun gerisi rehberde.