Akor isimleri nasıl okunur: m, 7, maj7, sus4, add9 ve slash
7 dk okuma
Bir akor kâğıdında Am, C7, Fmaj7, Dsus4 ya da G/B gördüğünüzde aslında kısa bir cümle okuyorsunuz: ilk harf akorun hangi notanın üzerine kurulduğunu, arkasındaki ek ise akorun nasıl renklendiğini söyler. Bu yazı o dili baştan sona çözüyor: harfler, en sık on iki akor türü ve notaları, en çok karıştırılan yazımlar, slash akorlar ve sahnede uzun akor isimleriyle ne yapacağınız.
Bilmediğiniz bir terim mi var? Müzik terimleri sözlüğü
Harf: kök nota
Akor isminin ilk harfi kök notadır; akor o notanın üzerine kurulur. Harfler A'dan G'ye gider ve Do-Re-Mi'nin karşılığıdır. Harften sonra gelen ♯ (diyez) notayı yarım ton tizleştirir, ♭ (bemol) yarım ton pesleştirir. Kâğıtta çoğu zaman # ve b olarak yazılır: F#m, Bb gibi.
| Harf | Nota | Harf | Nota |
|---|---|---|---|
| C | Do | G | Sol |
| D | Re | A | La |
| E | Mi | B | Si |
| F | Fa |
C♯ ile D♭ aynı tuştur, aynı perdedir. Hangisinin yazılacağı tona göre değişir; çalarken fark etmez. Hangi tonda hangisinin tercih edildiği transpoze yazısında anlatılıyor.
Ekler: on iki akor türü tek tabloda
Harfin yanında hiçbir şey yoksa akor majördür: C, Do majör demektir. Küçük m minör demektir: Am, La minör. Diğer ekler akora nota ekler ya da bir notasını değiştirir. Aşağıdaki tablo hepsini Do kökü üzerinden gösteriyor; başka kökte aynı aralıklar kayar.
| Yazım | Okunuşu | Notalar | Kulağa nasıl gelir |
|---|---|---|---|
| C | Do majör | C E G | Aydınlık, oturmuş |
| Cm | Do minör | C E♭ G | Hüzünlü, koyu |
| C7 | Do yedili (dominant 7) | C E G B♭ | Gergin, bir sonraki akoru çağırır |
| Cm7 | Do minör yedili | C E♭ G B♭ | Yumuşak, caz-soul |
| Cmaj7 | Do majör yedili | C E G B | Hayalperest, yumuşak parlak |
| Csus2 | Do sus iki | C D G | Açık, ne majör ne minör |
| Csus4 | Do sus dört | C F G | Askıda, çözülmek ister |
| Cdim | Do eksik | C E♭ G♭ | Huzursuz, geçiş akoru |
| Caug | Do artık | C E G♯ | Gerilimli, yükselen |
| C6 | Do altılı | C E G A | Tatlı, eski usul |
| C9 | Do dokuzlu | C E G B♭ D | Funk, blues rengi |
| Cadd9 | Do add dokuz | C E G D | Parlak, pop ve akustik |
“sus” askıda (suspended) demektir: akoru majör ya da minör yapan üçlü nota çıkarılır, yerine ikili (sus2) ya da dörtlü (sus4) konur. Bu yüzden sus akorlar genelde kısa sürer ve ardından normal akora döner: Dsus4 → D, sözlerde çok sık görülen bir harekettir.
En çok karıştırılanlar
- C7 ile Cmaj7 aynı akor değildir. C7'deki yedili B♭, Cmaj7'deki B'dir. Yalnızca 7 yazıyorsa dominant (B♭) olandır; majör yedili her zaman maj7, M7 ya da Δ ile yazılır.
- M7 ile m7 tamamen farklıdır. Büyük M majör yedili (Cmaj7), küçük m minör yedili (Cm7) demektir. Karışmaması için en güvenli yazım maj7'dir.
- Minör başka işaretlerle de yazılır: Cm, Cmin ve C− aynı akordur.
- dim, ° ile de yazılır (C°). ø ya da m7♭5 ise yarım eksik akordur (C E♭ G♭ B♭); dim'in yedili eklenmiş hâlidir ve ayrı bir akordur.
- aug, + ile de yazılır (C+).
- Cadd9 ile C9 farklıdır: add9'da yedili yoktur, yalnızca dokuzlu eklenir. Csus2 ile Cadd9 da farklıdır: sus2'de üçlü (E) çıkar, add9'da kalır.
Slash akorlar: C/G ne demek?
Eğik çizginin solundaki akor çalınacak akordur, sağındaki harf en pesteki nota, yani bas notasıdır. C/G “Do majör, basta Sol” diye okunur. Gitarist C şeklini çalar ama en kalın telde G'ye basar; basçı yalnızca G'yi çalar. Slash akorlar çoğunlukla bas hattını adım adım yürütmek için yazılır: C – G/B – Am, basta Do-Si-La diye inen bir hat oluşturur.
Bas notasını çalamıyorsanız eğik çizginin sağını görmezden gelin. C/G yerine düz C çalmak yanlış değildir, yalnızca bas hattının rengi eksik kalır. Transpoze ederken iki kısım birlikte kayar: C/G iki yarım ton yukarıda D/A olur.
Uzun akor isimleri: sahnede sadeleştirmek
Cmaj9, G13, A7♯9 gibi isimler caz ve soul kâğıtlarında sık çıkar. Eşlik ederken bunları tam çalmak şart değildir; akorun iskeleti korunursa şarkı yerinde durur. Pratik kural: en sondaki uzantıyı atın, akorun türünü (majör, minör, dominant) koruyun.
| Yazılan | Yerine çalınabilir | Neden |
|---|---|---|
| Cmaj9 | Cmaj7 ya da C | Majör yedili rengi korunur |
| G13 | G7 | Dominant gerilimi korunur |
| A7♯9 | A7 | Dominant gerilimi korunur |
| Dm11 | Dm7 ya da Dm | Minör renk korunur |
| Bm7♭5 | Bdim ya da Dm/B | Yarım eksik akorun çekirdeği |
Songlivo'da akor diyagramlarına bakmak
- “Akorlar” sekmesinde akorun adını arayın ya da akor türüne göre süzün (Majör, Minör, 7, m7, maj7, sus2, sus4, dim, aug, 6, 9, add9). Sekme sizin enstrümanınızla açılır; gitar, ukulele, mandolin ve banjo arasında geçiş yapabilirsiniz.
- Bir şarkının içindeyken ayar panelindeki “Akorlar” düğmesi o şarkıdaki bütün akorları diyagram olarak gösterir. Diyagramlar ekranda gördüğünüz tonda çizilir: transpoze ve capo uygulanmıştır. Slash akorda üst akorun diyagramı gösterilir.
- Sözlükte olmayan türlerin (m7♭5, 11, 13 gibi) diyagramı çıkmaz; yukarıdaki sadeleştirme tablosu bu yüzden işe yarar. Bas gitarda diyagram yoktur, sözlerin üstünde akorun kök notası yazar.
- Akor adları büyük/küçük harfe duyarlıdır: M7 ile m7 farklı akor olarak tanınır. Kendi şarkınızı yazarken majör yedili için maj7 yazmak en güvenlisidir.
Songlivo şarkılarınızı cihazda tutar, akorları sizin enstrümanınıza göre gösterir ve sahne modunda tonu bütün gruba aynı anda iletir. Akorları kendiniz yazacaksanız ChordPro ile şarkı yazma yazısı köşeli parantez düzenini adım adım anlatıyor.