Sahnede sesi korumak: vokal ısınma, set arası ve günlük bakım
6 dk okuma
Uzun bir gecenin sonunda ses kısılıyor, tiz notalar ikinci sette kayboluyorsa sebep çoğu zaman yetenek değil düzendir: ısınmadan sahneye çıkmak, kendini duymadığı için bağırmak, sesin tepesinde duran tonlar ve dinlenmesiz set araları. Bu yazı sahnede çalışan vokalistler için pratik notlar topluyor.
Bilmediğiniz bir terim mi var? Müzik terimleri sözlüğü
Önemli not
Bu yazı genel bilgi içindir; tıbbi tavsiye değildir ve bir hekimin ya da ses eğitmeninin değerlendirmesinin yerini tutmaz. Sesinizle ilgili bir sorununuz varsa bir sağlık çalışanına danışın. Songlivo, buradaki bilgilerin uygulanmasından doğabilecek sonuçlardan sorumlu değildir.
Sahneden önce 10 dakikalık ısınma
- Beden ve nefes (2 dk): omuzları ve boynu gevşetin, birkaç kez yavaşça burundan alıp ağızdan uzun uzun verin.
- Mırıldanma (2 dk): ağız kapalı, rahat bir orta notada “mmm” deyin; dudaklarda ve yüzde hafif bir titreşim hissedin.
- Dudak titretme (2 dk): dudaklar gevşek, “brrr” sesiyle kısa dizileri aşağı yukarı gezin.
- Siren (2 dk): pes bir notadan tiz bir notaya ve geri kayarak, zorlamadan çıkın.
- Hafif diziler (2 dk): şarkılarınızın aralığında, düşük sesle birkaç dizi; en tiz notalara son dakikada yüklenmeyin.
Isınma sesi yormak için değil, hazırlamak içindir. Sesiniz ısınmada yoruluyorsa çok yüksek ya da çok uzun çalışıyorsunuzdur.
Sahnede sesi zorlamamak
- Kendinizi duyun. Monitörde sesinizi duymayan vokalist farkında olmadan bağırır. Ses kontrolünde kendi sesinizi monitörde isteyin; kulak içi monitör kullanıyorsanız seviyeyi rahat duyacağınız kadar ayarlayın.
- Mikrofonu kullanın. Mikrofona yakın ve sabit durmak, sesi itmeden duyulmayı sağlar. Güçlü yerlerde biraz geri çekilmek, sessiz yerlerde yaklaşmak sesi kısmaktan iyidir.
- Oda sıcaklığında su için ve yanınızda tutun.
- Set aralarında az konuşun. Gürültülü bir ortamda sohbet etmek, şarkı söylemekten daha çok yorabilir.
Ton seçimi ve setlist düzeni
Sesin tepesinde duran bir ton, ilk sette güzel çıkar ama ikinci sette yorar. Şarkının en tiz notası rahat söyleyebildiğiniz yerin bir iki yarım ton altında kalmalıdır. Hangi tonun sesinize uyduğunu ses aralığı yazısı anlatıyor.
- Zor bir gecede (yorgunluk, soğuk algınlığı sonrası, uzun bir program) tonu yarım ton düşürmek kimsenin fark etmeyeceği bir rahatlamadır.
- Setlistte en zorlu şarkıları arka arkaya koymayın; aralarına rahat söylenen bir iki şarkı yerleştirin.
- Gecenin en tiz şarkısını sesin en taze olduğu ilk setin ortasına koymak çoğu zaman en güvenli yerdir. Setlist düzeni için setlist yazısına bakın.
Günlük bakım
- Uyku. Ses en çok yorgunluğu belli eder; konser öncesi gece iyi uyumak en ucuz hazırlıktır.
- Su. Gün boyu düzenli su içmek sesi doğrudan değil ama genel olarak destekler; sıcak içecekler rahatlatır, ses tellerine değmez.
- Bağırmayın, fısıldamayın. Gürültülü yerlerde bağırmak da uzun süre fısıldamak da sesi yorar.
- Boğazı sık sık temizlemek yerine yutkunmayı deneyin.
- Alkol ve çok kafein bazı kişilerde boğazı kurutur; konser günü bunu kendinizde gözlemleyin.
Ne zaman bir hekime görünmeli?
Ses kısıklığı iki haftadan uzun sürüyorsa, şarkı söylerken ya da konuşurken ağrı varsa, sesiniz birden kesiliyor ya da kayboluyorsa beklemeyin; bir kulak burun boğaz hekimine başvurun. Sesle ilgili şikâyetleri değerlendiren foniatri uzmanları ve ses terapistleri de vardır. Kendi kendinize ilaç ya da ürün denemeden önce bir sağlık çalışanına danışın.
Songlivo'da zor bir gece
- Şarkıyı açın ve ton şeridinden ya da “Transpoze” satırından tonu yarım ton düşürün; akorlar anında yeni tonda yazılır.
- Sahne modunda tonu lider değiştirir ve değişiklik bağlı bütün cihazlara aynı anda gider; grubun her üyesine ayrı ayrı söylemeniz gerekmez.
- Setlistin sırasını sahneye çıkmadan önce sürükleyerek değiştirebilir, zorlu şarkıları aralıklı dağıtabilirsiniz.
Songlivo şarkılarınızı cihazda tutar, tonu şarkı başına hatırlar ve sahne modunda bütün gruba aynı anda iletir. Sözleri ezberleme konusunda söz ezberleme yazısına bakabilirsiniz.