Gitar nasıl akort edilir? Akort aletiyle ve aletsiz adım adım

Standart akort: E A D G B E

Gitarın altı teli kalından inceye Mi, La, Re, Sol, Si, Mi notalarına akort edilir. Akort aletleri notaları harfle yazar: E, A, D, G, B, E. Teller inceden kalına numaralanır — en ince tel 1., en kalın tel 6. teldir.

İki Mi teli aynı notadır, aralarında iki oktav vardır. Bu, akordu bitirdikten sonra işe yarayan bir kontroldür: 1. ve 6. teli birlikte çaldığınızda temiz duyulmalıdırlar.

Başlamadan önce: pes, tiz ve burgu

Ses olması gerekenden kalınsa tel pestir, inceyse tizdir. Teli germek sesi inceltir, gevşetmek kalınlaştırır. Hangi yöne çevirdiğinizden emin değilseniz burguyu yavaşça çevirirken teli çalmaya devam edin; ses inceliyorsa geriyorsunuz.

Akort aletleri sapmayı cent ile gösterir: bir yarım ton 100 cent'tir. Gösterge ortaya gelip sapma birkaç cent'e indiğinde tel akortludur.

Hedef notaya hep aşağıdan, gererek yaklaşın. Tel tizse önce notanın biraz altına kadar gevşetin, sonra gererek yukarı çıkın. Burgunun dişlisi böyle yerine oturur ve tel çalarken geri kaymaz.

Akort aletiyle adım adım

1. Mümkünse sessiz bir yer bulun. Telefon kullanıyorsanız onu gitarın gövdesine yakın tutun; mandal tipi akort aletini gitarın başına takın.
2. 6. telden, yani kalın Mi'den başlayın. Teli açık — hiçbir perdeye basmadan — normal gücünüzle bir kez çalın ve çınlamasına izin verin.
3. Gösterge pes tarafındaysa burguyu gerin; tiz tarafındaysa önce biraz gevşetin, sonra gererek ortaya getirin.
4. Gösterge ortada durunca sıradaki tele geçin: 5 (La), 4 (Re), 3 (Sol), 2 (Si), 1 (ince Mi).
5. Son tel bitince bütün telleri bir tur daha kontrol edin. Gerilen teller sapı hafifçe eğer ve ilk akortladığınız teller kayabilir; yeni tellerde ve büyük akort değişikliklerinden sonra bu özellikle belirgindir.

Sert vuruşta tel bir an tiz çıkar. Okumayı ilk vuruştan değil, ses oturduktan bir an sonra alın.

Akort aleti olmadan: 5. perde yöntemi

Akort aletiniz yoksa gitarı kendi içinde akort edebilirsiniz. Mantık basit: her telin 5. perdesi, bir sonraki ince telin açık sesiyle aynı notadır. Tek istisna 3. teldir; orada 4. perde kullanılır.

1. 6. teli referans alın. Doğru olduğundan emin değilseniz önce onu bir referansa göre ayarlayın (aşağıdaki nota bakın).
2. 6. telin 5. perdesine basıp çalın: bu La'dır. Açık 5. teli aynı sese getirin.
3. 5. telin 5. perdesi Re'dir: açık 4. teli ona eşleyin.
4. 4. telin 5. perdesi Sol'dür: açık 3. teli ona eşleyin.
5. İstisna: 3. telin 4. perdesi Si'dir: açık 2. teli ona eşleyin.
6. 2. telin 5. perdesi Mi'dir: açık 1. teli ona eşleyin.

İki ses birbirine yakınsa, birlikte çaldığınızda dalgalanan bir vuru duyarsınız. Burguyu çevirdikçe vuru yavaşlar; tamamen kaybolduğunda iki ses aynıdır. Her adımdaki küçük hata bir sonrakine taşınır, bu yüzden sonunda 1. ve 6. teli birlikte çalıp kontrol edin.

Bu yöntem gitarı kendi içinde akortlar, başka çalgılarla değil. Grupla çalacaksanız başlangıç notasını bir referanstan alın: piyanonun Mi'si, akortlu başka bir gitar ya da 440 Hz diyapazon. Diyapazonla en kolay yol 5. telin 5. perdesindeki flajoledir (parmağı tele bastırmadan, yalnızca değdirerek çalın): tam 440 Hz verir. Ses diyapazonla aynı olana kadar 5. teli ayarlayın, sonra 6. teli, 5. perdesi açık 5. telle aynı sesi verecek şekilde getirin.

Klasik, akustik, elektro ve bas gitar

• Klasik (naylon telli) gitar. Akort aynıdır: E A D G B E. Yeni naylon teller günlerce esner ve akort sürekli pesleşir; ilk günlerde sık akort etmek normaldir.
• Akustik (çelik telli) gitar. Sıcaklık ve nem değişimine en hassas türdür. Soğuk bir arabadan sıcak bir salona girdiyseniz gitarı kutusunda biraz bekletin, sonra akort edin.
• Elektro gitar. Mikrofon yerine kabloyla bağlanan bir akort aleti en net okumayı verir. Açık teller akortlu olduğu hâlde 12. perdede basılan ses kayıyorsa sorun akort değil intonasyondur: köprüdeki tel boyunun ayarlanması gerekir.
• Floyd Rose ve yüzer köprülü gitarlar. Köprü, tellerin gerginliğiyle yaylar arasında dengededir: bir teli germek köprüyü çeker ve diğer telleri gevşetir. Birkaç tur akort gerekir; kilitli eşikli modellerde eşiği kilitledikten sonra köprüdeki ince ayar vidalarıyla bitirin.
• Bas gitar. Dört telli bas, gitarın dört kalın teliyle aynı notalara (E A D G) akort edilir ama bir oktav pestir; beş telli bas altına bir Si (B) ekler. Yöntem aynıdır.

Alternatif akortlar: drop D, yarım ton pes ve açık akortlar

Bazı şarkılar standart dışı bir akort ister. En sık karşılaşılanlar:

Drop D'ye kulakla geçmenin en hızlı yolu: 6. teli gevşetirken açık 4. telle birlikte çalın. İki ses bir oktav arayla aynı Re olduğunda vuru kaybolur. Kontrol için 6. telin 7. perdesi, açık 5. telle aynı La'yı vermelidir.

Yarım ton pes akort, şarkıyı yarım ton aşağıdan çalmanın bir yoludur: parmaklarınız aynı şekilleri basar, ses iner. Akordu değiştirmeden aynı tona inmek isterseniz akorları transpoze edebilirsiniz; o zaman değişen şey şekiller olur.

Farklı akort isteyen şarkıları setlistte yan yana koyun; sahnede akort değiştirmek en uzun moladır. Ayrıntılar setlist yazısında.

Akort neden kaçar?

• Yeni teller. İlk günlerde esnerler. Teli taktıktan sonra parmağınızla klavyeden hafifçe uzağa çekin, yeniden akort edin ve bunu birkaç kez tekrarlayın; tel çok daha çabuk yerine oturur.
• Sıcaklık ve nem. Teller de ahşap da ortamdaki değişime tepki verir. Sahne ışıkları altında ilk birkaç şarkıdan sonra akordu yeniden kontrol edin.
• Burguda kayan tel. Tel burgunun çevresine birkaç tur sarılmadıysa gerginlik altında kayar. Tel değiştirirken burguda yeterli sarım bırakın.
• Eşikte takılan tel. Burguyu çevirirken bir “tık” sesiyle akort birden sıçrıyorsa tel, sapın başındaki eşiğin yuvasına takılıyordur. Yuvaya biraz kurşun kalem ucu sürmek teli kaydırır.
• Capo. Capo telleri hafifçe gerer ve sesi tizleştirebilir. Capoyu taktıktan sonra akordu kontrol edin; ayrıntılar capo yazısında.

Sahnede ve provada akort

• Gitar ortama alıştıktan sonra, sahneye çıkmadan hemen önce akort edin.
• Şarkı aralarında hızlı bir kontrol yapın. Setlistte her geçiş için 20–30 saniye ayırmak buna yer açar.
• Gürültülü sahnede telefonun mikrofonu diğer çalgıları da duyar. Orada mandal tipi ya da pedal akort aleti daha güvenilirdir.
• Çoğu pedal akort aleti akort ederken sesi keser; telefon ve mandal kesmez. Seyirci akordu duymasın istiyorsanız sesinizi kısın.
• Grupta herkes aynı referansı kullansın, genellikle A = 440 Hz. Birinin akort aleti 442 Hz'e ayarlıysa bütün akorlar hafifçe çatışır.

Songlivo'nun akort aleti

Songlivo'nun içinde rehberli bir akort aleti var. Ücretsiz sürümde de açıktır, reklam göstermez ve internet istemez: ses telefonda işlenir, hiçbir yere gönderilmez.

1. Ayarlar → Enstrüman'dan çalgınızı seçin: Gitar, Bas Gitar (4 ya da 5 tel), Ukulele, Mandolin ya da Banjo. Akort aleti tel sayısını ve notaları buradan alır.
2. Ayarlar → Araçlar → Akort Aleti'ni açın, Başlat'a dokunun ve mikrofon iznini verin.
3. Ekran en kalın telden başlayarak hangi teli çalacağınızı yazar: “6. teli çalın”. Teli çalın ve burguyu ekrandaki yönergeye göre çevirin: “Gerin — pes” ya da “Gevşetin — tiz”.
4. Tel ±10 cent içinde kısa bir süre durunca ekran “Akortlu” der, telefon titreşir ve kısa bir bip çalar; akort aleti kendiliğinden sıradaki tele geçer. Sonunda “Tüm teller akortlu” yazar.
5. Bir teli yeniden akortlamak için ekrandaki tel düğmesine dokunun; en baştan almak için üst çubuktaki yenile simgesini (“Baştan başla”) kullanın.

Akort aleti standart akortla ve A = 440 Hz referansıyla çalışır. Drop D, yarım ton pes ya da açık akortlar için hedef seçilemez; o akortlarda yukarıdaki kulak yöntemini kullanın.

Telefonu gitarın gövdesine yakın tutun; en güvenilir okumayı sessiz bir odada verir. Gürültülü sahnede mandal ya da pedal akort aleti daha iyi iş görür.